Crash B-17 op het land van Adriaan Barendregt
Op 19 augustus was het plan van de Amerikanen om met een strijdmacht van drie Combat Wings en toestellen van zowel de 1e als van de 4e Bomb Wing de vliegvelden Gilze-Rijen, Woensdrecht en Brussel aan te vallen. De operatie verliep niet zoals verwacht. Zo lag Brussel onder een wolkendek. De betreffende Combat Wing viel daarop het vliegveld Souburg bij Vlissingen aan. Door afzwaaiers vielen er in de omgeving van het dorp Souburg 12 doden. Een nog groter fiasco werd de aanval op Gilze-Rijen. Dit was het doel van de 2e Combat Wing. De Vliegende Forten wierpen van 7000 meter hoogte bijna 700 brisantbommen, deels op de noordoosthoek van het vliegveld, maar grotendeels daarbuiten. In het dorp Hulten vielen 26 doden en vele gewonden. Een B-17 van de 2e Combat Wing werd door drie Focke Wulfs aangevallen en kwam om 19.30 uur terecht op het eiland Rozenburg.
Woensdrecht was al op 30 juli en 18 augustus door Marauders aangevallen, maar nu moest de klap vallen. De bommenwerpers voor Woensdrecht hadden veel last van bewolking. De toestellen draaiden af naar Gilze-Rijen, daar was het zicht ook slecht. Met de bommen nog aan boord keerde de vliegtuigen, op één na, terug naar hun basis. De vijfde B-17 die verloren ging behoorde tot de 1e Combat Wing. Deze B-17 werd om 20.15 uur ten noorden van Haamstede neergeschoten door een Duitse jager en flakgeschut van schepen van het Maasflottille. Het merendeel van de bemanning van deze vijf B-17‘s verloor het leven.
Zoals eerder vermeld stortte een Flying Fortress neer op het eiland Rozenburg. Vanaf de basis Ridgewell in Essex was de B-17 42-3101 met aan boord een gemengde bemanning van het 533e en het 535e Squadron, opgestegen voor de bombardementsvlucht op het vliegveld Gilze-Rijen. Aangekomen boven het doel werd het vliegtuig tijdens de tweede aanval getroffen door flakgeschut, maar kon in de formatie blijven. Op de terugtocht naar Engeland werd het toestel aangevallen door drie FW 190’s. Een brandstoftank werd geraakt en onmiddellijk hierna stond een gedeelte van de rechtervleugel in brand. Op dat moment vloog de B-17 boven de Noordzee. De piloot, luitenant Orlando H. Koenig, besloot terug te keren naar het vasteland. Hier was duidelijk te zien dat het toestel grote problemen had. Kort daarna waren parachutes waarneembaar.
Luitenant Koenig, piloot van de B-17 42-3101.
Foto: I.M. de Jong.
De bommenwerper kwam in grote spiralen naar beneden en brak tijdens haar val in tweeën. Een groot stuk van een vleugel kwam in een weiland in de Zuidbuurt, tussen Vlaardingen en Maassluis, neer. De romp van de B-17 kwam terecht op het land van Adriaan Barendregt, dicht bij de boerderij van Jacob de Jong aan de Langelaan te Rozenburg. Met vier bemanningsleden er nog in brandde de romp geheel uit. Dit waren de sergeants Walter J. Buran, Arthur L. Everett, Wilbert G. Jones en Eugene A. Sabourin. Hun verkoolde lichamen werden door de Duitsers naar de Algemene Begraafplaats Crooswijk te Rotterdam vervoerd en daar begraven.
Sergeant Everett kon door de Duitsers niet worden geïdentificeerd. Hij werd begraven als onbekende vlieger. Op 10 september 1945 werden Buran en Jones herbegraven op de Amerikaanse Militaire Begraafplaats Margraten nabij Maastricht. Het stoffelijk overschot van sergeant Sabourin werd overgebracht naar de staat Massachusetts in Amerika. Sergeant Everett werd op 6 maart 1946 herbegraven in Margraten.
De graven van sergeant Arthur L. Everett en van sergeant Wilbert G. Jones.
Foto's: J. Prooi.
Sergeant Arthur L. Everett.
Sergeant Sabourin met zijn verloofde, mei 1943.
Foto: I.M. de Jong.
Kees van Leeuwen: "Johan van Cor van Dam vond later op korte afstand van het uitgebrande toestel, een aansteker. Mogelijk dat die aansteker afkomstig was van een van de slachtoffers. Zelf heb ik nog een tangetje, een kompasje, wat gespen en half verbrande stukjes van een linnen landkaart meegenomen."
Serienummerplaatje van de B-17 42-3101. Ware grootte 5x13 centimeter
en het tangetje dat Kees van Leeuwen meenam als souvenir.
Collectie: J. Prooi.
Klaas Ouwendijk: "Het staartgedeelte van dat vliegtuig was op de Buitendijk terechtgekomen. Daar aangekomen zag ik een lange leren jas tussen twee mitrailleurs liggen. Het kledingstuk bleek vast te zitten. Met een beetje trekken en sjorren schoot hij los, maar er bleef een mouw achter. Ik gooide de jas in een droge sloot en ik heb hem later opgehaald. In het kolenhok van mijn schoonmoeder heb ik de jas goed verstopt, met de bedoeling er wanten van te laten maken. Enkele dagen later moest ik me bij de politie komen melden. Iemand had me met die jas gezien. Ik heb het niet ontkend en hem toen ingeleverd."
De zes bemanningsleden die zich per parachute wisten te redden kwamen verspreid aan de grond, o.a. bij Schipluiden, in de landerijen van Kethel bij Schiedam en een tussen Maasland en Maassluis. Die zes bemanningsleden waren de luitenants Koenig, Mangarpan, Spivey en O’Loughlin en de sergeants Chester en Perkins.
Luitenant Leonard Spivey.
Luitenant
Leonard Spivey, april 1943.
Foto's: L. Spivey.
De bij Kethel neergekomen bemanningsleden van de B-17 werden onmiddellijk door de Duitsers krijgsgevangen genomen en in een open auto naar de Sicherheits Dienst te Rotterdam afgevoerd. Langs de weg stonden veel Schiedammers die de parachutes hadden zien dalen, de Amerikanen toe te juichen. Over deze vorm van burgerlijk verzet waren de Duitsers zo furieus dat de gemeente Schiedam werd gestraft met een geldboete van 100.000 gulden. Bovendien moest de Schiedamse bevolking drie weken na 20.00 uur binnen blijven.
Links luitenant Joseph Louis Mangarpan
en in het midden luitenant Eugene Sabourin.
Foto: S. Mangarpan.
Collectie S. Mangarpan.
Trouwfoto van Evelyn Paul en Joseph Mangarpan.
Evelyn en Joseph trouwden op 7 oktober 1945 te Haverhill, Massachusetts. Rechts getuige Roland Sabourin, oudere broer van Eugene Sabourin die tijdens de missie van 19 augustus 1943 om het leven kwam.
Kees Quak
De 25-jarige Rozenburger Kees Quak, als marechaussee met verlof onderweg naar huis, bevond zich op het moment dat de aanval van de 2e Combat Wing op 19 augustus begon, in de trein die om 19.05 uur Gilze-Rijen naderde. De trein stopte en de inzittenden sprongen eruit om langs de spoorlijn dekking te zoeken in greppels. Ook Kees is naar buiten gekomen, maar moet al in de trein door een bomscherf in zijn hart zijn geraakt. Toen hij neerviel in de greppel bleek hij dodelijk getroffen te zijn. Acht passagiers raakten gewond. Kees Quak werd op dinsdag 24 augustus onder grote belangstelling in zijn geboorteplaats Rozenburg met korps-eer begraven. Hij zou in september gaan trouwen met Jacoba Langeweg die in Klundert woonde.
Kees
Quak.
Kees Quak werd met korps-eer begraven te Rozenburg.
Foto's: A. Sonneveld.
Me 109 maakt noodlanding
Er ontstonden, vooral in het zuiden van ons land, felle luchtgevechten. De Luftwaffe verloor hierbij ettelijke jagers. Bekend is dat er een Me 109 neerstortte op de Beer. De piloot redde zijn leven door gebruik te maken van zijn parachute. Kort voor het neerstorten van de B-17 op het eiland Rozenburg, voerde een Me 109 een noodlanding uit op een stoppelveld achter de Rozenburgsedijk. Dit was een Me 109 die was opgestegen vanaf Fliegerhorst Leeuwarden.
Kees van Leeuwen: "Het toestel kwam terecht bij de zogenaamde lange meet van Arie Barendregt. Als een van de eerste was ik erbij. Ook enkele landarbeiders die op het land van De Haas van Dorsser koren aan het binnen waren halen, kwamen aangelopen. De piloot was al uit het vliegtuig geklommen en had zijn vliegerkap afgedaan. Op zijn reddingsvest stond ‘Luitenant Hermannes’. Hij pakte een seinpistool en stond op het punt een lichtkogel af te vuren.
Toen hij merkte dat hij al was waargenomen door een andere Duitse jager, zag hij daarvan af. Inmiddels was ook agent Vink op zijn BSA motor gearriveerd. Tegen mijn oom Kees zei de piloot dat hij op het toestel moest letten en stapte vervolgens bij Vink achter op de motor en vertrok. Ik heb nog aan het boordgeschut gevoeld, daarvan waren drie lopen nog warm en één koud. Op zondagmorgen werd de Messerschmitt door Duitsers gedemonteerd en de dag daarop afgevoerd."